[Persona non grata]

Widziałem kilka dni temu i przed napisaniem opinii od razu postanowiłem chwycić za książkę. Głównie dlatego, że sam pomysł wydał mi się genialny w swojej prostocie: życie w biednych dystryktach, bogaty Kapitol, przerysowany chory świat karmiący się przemocą mającą przypominać o tym, kto tu naprawdę rządzi. Kupuję to, bo wydaje mi się, że nieodpowiednio poprowadzona polityka, wychowanie, wdrażanie zasad moralnych połączone z jakąś katastrofą naturalną naprawdę mogłyby któregoś dnia doprowadzić do takiej sytuacji. Utopia i dystopia z zasady są wizjami mocno odrealnionymi, ale tę jakoś bez problemu łyknąłem. Widziałem jednak, że film nie wykorzystał w pełni możliwości, jakie daje kreowanie tego typu społeczeństw. Byłem zatem przekonany, że po prostu pominięto bardzo wiele spraw z książki i dlatego ten obraz filmowy był tylko niezły, a nie legendarny. A historia miała potencjał.

Okazuje się jednak, że film jest bardzo dobrym odzwierciedleniem książki. Ba! Film jest lepszy niż książka, bo postanowiono pozbyć się spowalniaczy, czyli dni, w których Katniss siedziała na drzewie, rozmyślając o tym jaka jest głodna, jaka samotna i jaka smutna. To oczywiście dodawało trochę realizmu sytuacji, bo w powieści arcyważnym elementem historii są głód i jedzenie, cierpienie wywołane samotnością i wewnętrzną walką do uśmiercania osób, które na to zwyczajnie nie zasługują. W filmie Rossa można odnieść wrażenie, że suto zastawione stoły nie robią na Katniss wrażenia, w powieści objada się do porzygu. Problem w tym, że wszystkie te przemyślenia bardzo nieumiejętnie hamują tempo akcji, rozładowują napięcie, dają poczucie, że niewielka zmiana stylistyki (dodanie większej ilości mroku tej historii) mogłaby uczynić powieść rewelacyjną.

Także forma narracji pierwszoosobowa w czasie teraźniejszym zawęża pole do popisu. Książkowa Katniss raz po raz wspomina o tym, że ludzie w Kapitolu pewnie robią teraz zakłady, że sponsorzy pewnie świetnie bawią się przed telewizorami, że w kolejnych dystryktach pewnie ktoś teraz zapłakał, bo zabito mu dziecko, że inni ryczą z radości i upijają się tanią gorzałą. A ja przez cały czas chciałem to zobaczyć, przenieść się do tych wszystkich zaniedbanych przez scenarzystę dystryktów, Kapitolu, stanąć w tłumie przed telebimem i zobaczyć wieczorne "podsumowanie dnia" z Areny. Przecież to było telewizyjne show! Twórcy filmowi trzymali się tak mocno książki, że stwierdzili iż nie warto wchodzić z buciorami do dystryktów, skoro w książce sztywno kroczono z postacią głównej bohaterki, skoro czytelnik książki JEST tą postacią i słyszy wszystkie jej myśli.

Kolejny element zaniedbany w filmie to sponsorzy. W książce podobnie, ale dość szybko klaruje się tam sytuacja. Wprowadzenie przedmiotu na Arenę kosztuje krocie i tak naprawdę niewielki wpływ miała wcześniejsza szopka z publicznymi treningami i prezentacjami na rzeczywistą pomoc sponsorów. W książce, Katniss szybko zrozumie, że sponsorzy będą jej płacić, jeżeli dobrze odgrywała rolę kochanki Peety, bo miłości na Arenie nie było jeszcze nigdy wcześniej. Tak więc dostaje nagrody nie za zamordowanie kogoś, nie za spektakularne wysadzenie w powietrze zapasów tylko za buziaczki, przytulanki, zwierzenia i inne umizgi, do których musi się zmuszać wbrew własnej woli.

I generalnie wątek Peeta - Katniss też jest w książce lepiej rozpisany, bo koniec końców okazuje się, że najtragiczniejszą postacią w tej powieści jest Peeta, który nie miał zielonego pojęcia, że Katniss udaje uczucie do niego i dowiaduje się o tym praktycznie w ostatniej scenie powieści, co mocno nim wstrząsa. Fajnie, że pomimo happyendu, pierwszy tom jest tak naprawdę bez happyendu.

Za to co w książce bije kretynizmem całą resztę to uczta przy Rogu Obfitości i motyw z psami. W filmie tak naprawdę nie dowiadujemy się, co było w plecaku gościa z Drugiego Dystryktu (dla przypomnienia, to ten największy zabijaka). W powieści, wyobraźcie sobie, koleś znajduje w swoim tobołku... pancerz. Pancerz, chroniący jego ciało od kostek do szyi. Nie ogarniam, jak sponsorom mogliby pozwolić na dostarczenie trybutowi pancerza. Równie dobrze mogliby komuś wysłać bazookę albo uzi. Dla mnie ostro nieprzemyślane. Ale jeszcze głupsze są psy. Już w filmie coś nie gra w tym motywie. Ot nagle przenosimy się do bazy kontrolnej i kilku gostków generuje znikąd kilka wielkich psów. Otóż w książce nie są to zwykłe psy. To psy-ludzie. Jest ich dokładnie dwadzieścia jeden i każdy z psów jest skrzyżowaniem trybuta, który umarł na Arenie. Jak to przeczytałem, myślałem, że padnę. Dobrze, że nie umieścili tej głupoty w scenariuszu.

Ostatnim elementem, który ostatecznie przeważył szalę na korzyść filmu to język, jakim została napisana powieść. Oczywiście kluczowy wpływ na to ma wspominana już pierwszoosobowa narracja. W każdym razie czytałem ebooka i naprawdę przez pierwszych kilka rozdziałów zastanawiałem się, czy to nie jest jakieś amatorskie tłumaczenie. W końcu jednak pobrałem oryginał i szybko okazało się, że ta książka faktycznie napisana jest bardzo prostym, nieklimatycznym językiem. Szkoda, po raz kolejny muszę napisać, że narracja trzecioosobowa mogłaby dodać dużo walorów tej historii.

Jestem jednak w trakcie czytania drugiej części pt. "W pierścieniu ognia" i potrafię zrozumieć dlaczego nie pokazywano nam tego jak wygląda życie w Kapitolu podczas Igrzysk. Teraz Katniss będzie instruktorką nowych trybutów (tj. taki jest zamiar, ale może się coś pomieszać, bo Katniss już od początku drugiej części ma problemy, ale nie będę więcej zdradzać, bo po co psuć zabawę). Jeżeli autorka wykorzysta ten okres, żeby zaprezentować czytelnikowi tę drugą stronę medalu, trzeba będzie jej zwrócić honor. Może od początku to planowała. Ja bym zrobił inaczej i stworzył jedną, mroczną opowieść pokazującą wszystkie fronty - pewnie też by było fajnie. Ona wybrała inaczej, to jej wybór.

A już podsumowując do samego filmu, podstawowe plusy:
+ Jennifer Lawrence - uwielbiam ten jej pyzaty ryjek i to jak gra;
+ Stanley Tucci - bardzo lubię tego aktora, tutaj jako ekscentryczny prezenter wypadł świetnie, pomimo że miał niewiele do zagrania;
+ pomysł - sama historia, pomimo braków jest świetna;
+ akceptowalna w swoim odrealnieniu wizja utopii i dystopii;
+ to, że film jest skutecznym wabikiem na książkę, rzadko kiedy po filmie mam ochotę sięgnąć od razu po książkę, na podstawie, której został zekranizowany;
+ muzyka - słucham jej podczas czytania i wczoraj do snu sobie zapuściłem na mp3, żeby w spokoju się z nią zapoznać; w trakcie filmu nie zwracałem na nią w ogóle uwagi, ale jako odrębny twór jest naprawdę klimatyczna i mocno działa na wyobraźnię;
+ zatracenie poczucia czasu - nie wiem kiedy ostatnio ani razu nie patrzyłem na zegarek, żeby skontrolować jak stoję z czasem i ile jeszcze pozostało do końca, tu mnie to kompletnie nie obchodziło, a 2,5 godziny zleciały jak z bicza strzelił;

Podstawowe minusy:
- nie w pełni wykorzystany potencjał świetnej historii (w tym wszelkie głupie motywy), nie lubię tego uczucia, gdy po obejrzeniu niezłego filmu wiem, że gdyby ktoś spytał mnie o radę byłoby pewnie jeszcze lepiej;
- chyba również zaliczę do minusów target obrazu, choć ciężko mieć o to żal, w końcu książka też jest dla nastolatków, ale gdyby nastawili się na dorosłego odbiorcę pewnie byłoby gęściej, mroczniej, krwiściej.

Film oceniam 7/10

PS Obejrzałbym alternatywną wersję z Predatorem na arenie :) Tak, wiem, to byłaby krótka wersja, chyba że litowałby się nad dziewczynkami.