[Mental]

Artemis napisał(a):mi trudno byloby powiedziec: "rozumiem odyseje kosmiczna ".

ponawiam pytanie: co takiego "trudnego do zrozumienia" kryje w sobie odyseja kosmiczna, że wszyscy tu obecni padają porażeni na kolana? to, że w obiegu kulturowym istnieje wuchta karkołomnych interpretacji, wcale nie znaczy, że film jest z automatu niezrozumiały. niezrozumiała to jest nadmuchana atmosfera niezrozumienia wokół całego przedsięwzięcia. dla mnie jako jednostki myślącej film Kubricka jest w 100% zrozumiały i skończony. ale po kolei.

po pierwsze, nie uważam odysei za najlepsze sf w historii. z kilku powodów. raz, że elementów sf zawiera ów film niewiele (raptem środkowy epizod), dwa - nie podobają mi sie ani prolog, ani epilog.

prolog pokazuje nam stado małp, które sobie żyją w jaskiniach gdzieś u zarania epoki człowieka. nagle jedna z nich chwyta kość i postanawia złoić skóre swoim ziomkom. świadkiem całego zajścia jest monolit, który stanowi spoiwo wszystkich trzech epizodów. bez niego bowiem historia byłaby co najmniej z dupy wysrana. czemu Kubrick wybiera akurat ten moment jako najdonioślejszy w niemowlęcej historii ludzkości - nie mam zielonego pojęcia. że niby użycie kości jako narzędzia w klepaniu się po ryjach to mega skok ewolucyjny/mentalny? gówno prawda, wysoki sadzie. wyrachowana przemoc (jak również akty nieuzasadnionego jej użycia) obecne były w naturze na długo przed tym, zanim człowiek postanowił oświecić wszechświat swoją mądrością. sadystyczne zabawy orek, syte lwy "mordujące" członków własnej grupy, goryle używające kamieni do rozłupywania czaszek przeciwników w okresie rui, szerszenie atakujące pszczele gniazda bez wyraźnej przyczyny... przykłady można mnożyć. podobnie rzecz się ma z technikami zabijania, z ich wyrafinowaniem i przede wszystkim z wyrachowaniem oprawców. małpy Kubricka naprawdę nie zrobiły niczego, co wymagałoby nakręcenia filmu na ten temat, a już z pewnością nie zrobiły nic, co musiałoby zostać poddane tak symbolicznej waloryzacji jak w odysei.

wiecie, kiedy człowiek dokonał prawdziwego skoku ewolucyjnego (az dziw bierze, ze monolit nie był przy tym obecny)? człowiek dokonał pionierskiego przejścia ewolucyjnego w momencie, gdy po raz pierwszy zakopał w ziemi martwego ziomka. zakopał zamiast go zeżreć. podniósł trupa z ziemi i na powrót go w niej ułożył. takie jest moje zdanie antropologiczne. wraz z nastaniem owej chwili z małp staliśmy się człowiekami.

jeśli zas idzie o epilog, to jest on dla mnie czystą abstrakcją. od dobrych kilku lat wyłączam odyseje tuz po wywaleniu Bowmana w przestrzeń, bo dalej nie ma nic do oglądania. to tak jak słuchanie wykładu o platońskich ideach. i żeby nie było komentarzy w stylu: "mental nie kuma przesłania", to od razu ucinam spekulacje i mówie, że kumam przesłanie i to chyba nawet za dobrze - rozumiem, co się dzieje z Bowmanem i potrafię "wytłumaczyć" jego losy w kontekście planu całości. ale nie w tym rzecz. po fenomenalnym epizodzie środkowym dostaje zupełnie pozbawiony przyssawek łączących fikcje z rzeczywistością finał, będący wariacją na temat judeo-chrześcijańskiej koncepcji czasu. może za 5 miliardów lat pod czujnym okiem boga-monolitu i za jego sprawa gdzieś na odległych rubieżach kosmosu zrodzi sie Gwiezdna Istota jako ostatnie (?) ogniwo ewolucyjne na drodze do zbawienia i całkowitej samoświadomości bytu. fajnie, ale mnie to wali - za 5 miliardów lat ja, moje dzieci i dzieci moich dzieci, wszyscy solidarnie będziemy dryfować w kosmicznej próżni w formie molekuł i perspektywa narodzin Gwiezdnego Dziecka niezbyt nas uszczęśliwi. zresztą... za 5 miliardów lat ziemia przestanie istnieć jako planeta, więc o czym my w ogóle rozmawiamy? krótko: to przez ten cholerny epilog wokół odysei robi sie wielkie halo. końcówka umiejętnie podsyca atmosferę wieloznaczności i niezrozumienia, co jest woda na młyn dla nieprzebranej rzeszy humanistów-onanistów, gotowych stawiać pomnik reżyserowi, albowiem ten nakręcił coś, czego oni nie sa w stanie rozkminić. żenada.

wartość odysei kosmicznej (pomijając nowatorskie rozwiązania formalne) sprowadza się do dwóch knyfów: bezprecedensowo zajebistej konfrontacji maszyny z człowiekiem i... najgenialniejszego w historii ukazania idei boskości. w mojej interpretacji monolit równa się najważniejszy atrybut boga. mówiąc o atrybucie mam na myśli doskonalą, logiczna przejrzystość języka, jakim posługuje się owa bryła. pitagorejczycy zadeklarowali swego czasu, że świat wyraża się poprzez cyfry, Liebniz zaś dodał (znacznie później), że Bog to matematyka. i tak też jest w odysei: monolit łączy w sobie matematyczną klarowność równania z metafizyczną tajemnica filozofów i przez to stanowi absolutną totalność rzeczywistości. równie dobrze na jego miejscu mogłaby się pojawić kula albo trójkąt równoboczny. Kubrick wybrał monolit i w sumie wybrał najlepiej. monolit jest zwyczajnie fajowym rekwizytem, można go pokazać w monumentalnym skrócie perspektywicznym i będzie czadowy motyw na plakat - coś jak nagrobek u monty pythonow:)