[OGPUEE]

Piotruś Pan (1953)

Pierwszy raz po angielsku. Wpierw zdziwiło mnie, że czołówka była śpiewana, gdy w polskiej wersji było to tylko nucenie. I co mogę powiedzieć? To jeden z tych przypadków, gdzie polski dubbing jest lepszy od oryginału. Lepiej dobrane głosy, lepsza gra aktorska, Piotruś przez brak mutacji głosu lepiej wypada jako starsze dziecko będące już na granicy dojrzewania (i co za tym idzie dorastania). Pani Darling widząc Wandę śpiącą przy oknie ma głos pełen matczynego przerażenia, gdy w oryginale mówi tonem lekko strofującym. Bill Thompson to nie Mel Blanc i słychać, że piratów gra jeden gość. I Polsce Zgubionych Chłopców faktycznie grali chłopcy, a nie nastolatkowie ukrywający mutację (może Fajtek, ten gruby był starszy, ale wypadał wiarygodnie). Polskie tłumaczenie okazało się bardzo wierne, choć parę tekstów jest bezpośrednich, gdy w oryginale nie były w twarz. Plus tłumacz był wierniejszy książce, bo dodał że Zgubieni Chłopcy wypadli z kołysek. I też brak kodeksu Haysa w Polsce pozwolił na to, by piraci i Zgubieni Chłopcy byli bardziej ordynarni - jeden z piratów nazywa Smee wieprzem, a Szczawik pyskuje wodzowi Indian (a co nas obchodzi twoja córka - podejrzewam, że tamtych latach taki tekst w ustach dziecka byłby uznany na niegrzeczny). I w polskim dubbingu pada wiele razy "O Boże/Na miłość boską", gdy Amerykanie stosowali jakieś eufemizmy. Swoją drogą przez lata miałem na VHSie Pinokia i lecącego po nim Piotrusia Pana i oglądałem ich pierdylard razy, a nie byłem w stanie zanotować, że Michasia i Pinokia dubbinguje ta sama aktorka (a oba filmy miały polski dubbing rok po sobie mimo różnicy wiekowej).

O tym jaki to dobry film i animacja, to już będę powtarzał i ocena bez zmian (czyli 10/10). Film chciałem ujrzeć bardziej z przyczyn, jakby to powiedzieć, naukowych/analitycznych. Mimo, że film jest mocno niepoprawny politycznie* i dzisiaj dostałby wyższy rating, to dostrzegłem rzeczy, które dość progresywnie wypadają. Wanda ze wszystkich dzieciaków jest najbardziej ogarnięta i choć zarzeka, że nie chce dorosnąć, to i tak jest dojrzała - jak Piotruś proponuje jej wypad do Nibylandii, to ona mówi, że nie tak prędko - musi uzgodnić z rodzicami, zostawić wiadomość, wziąć braci, którzy bez niej zginą. Plus mówi wprost, że nie może zostać tam na zawsze. I choć jest damą w opałach, to też jakaś bierna nie jest - chce palnąć syreny muszlą, sprzeciwia się indiańskiej Grażynie i woli zginąć niż służyć pod Hakiem. W zasadzie to Wanda jest główną bohaterką i to ona przekazuje ważne przesłanie, że trzeba ruszyć do przodu, a nie być dzieciuchem jak Piotruś. Nawet gdy jest akcja ratunkowa Tygrysiej Lilii, to Piotruś traktuje jako zabawę i popisówkę, gdy to Wanda przypomina mu, że "hola, tu zaraz utonie osoba". W sumie nie tylko Wanda jest konkretną postacią żeńską. Tygrysia Lilia, choć jest narzędziem fabularnym, to też ma moment strong girl, bo woli zginąć niż sprzedać swych ziomków. Przede wszystkim pani Darling - ona jest tym rozsądniejszym rodzicem. Nie dramatyzuje jak jej mąż, który zachowuje jak małe dziecko (no dobra, miał ku temu powód) i frustrację wyładowuje na bogu ducha winnym psie, przy okazji traumatyzując swe dzieci. I gdy Wanda mówi o cieniu Piotrusia, to jej matka ma minę typu "Co ty za bzdury wygadujesz?" i logicznie uznaje, że rzekomym Piotrusiem Panem jest jakiś seryjniak i stąd była bardziej sceptyczna do zostawienia dzieci bez opieki (jak spojrzy się z tej perspektywy, to jest dość przerażające). I gdy mówi o tym mężowi, to ten w stylu "Kobieto, jesteś za duża na wierzenie w bajki".

Na 100% nieświadomie, ale twórcy subtelnie zasugerowali XX-wieczny kolonialny rasizm Brytyjczyków, bo Janek kozaczy jacy to Indiańce są głupi (co potem na nim się zemściło), a Wanda jawnie nie szanuje kultury Rdzennych Nibylandczyków - nie przyjmuje fajki pokoju, chce wprowadzać gender podczas tańców, a decyduje się w końcu opuścić Nibylandię, gdyż jej crush zdradza ją z jakąś czerwonoskórą dzikuską :). Aha, i Wanda mówi, że wódz nie "wygląda na uszczęśliwionego" chichrając się przy tym z Jankiem :).

Hak mimo bardziej zabawną postacią, wbrew pozorom nie jest lalusiowatym fircykiem. Gdy Piotruś udaje ducha Manatoę, to Hak nie traci zimnej krwi, jako jedyny z piratów nie beczy przy łzawej piosence Wandy. I przypomnę, że Hak bez skrupułów zastrzelił pirata (i ma zajebiste oko, bo nawet nie patrzył na cel :D). Zachowuje się jak mięczak tylko wtedy, gdy zjawia się krokodyl (zwierzę znane z ataków na ludzi), a przypominam - nabrał traumy, po tym jak jakiś rudy kutafon w czapeczce go okaleczył. I rozpacza, gdy wisi na skale, ale raz jest w sytuacji zagrażającej życiu plus bardziej to wkurw, że dał się pokonać w beznadziejny sposób. Zwłaszcza, że podkreślili, że Piotruś bez cheatowania lataniem jest kiepskim fighterem (bo w końcu jest dzieckiem, więc ma mniej siły, a o doświadczeniu też mowy nie ma. Zaś Hak to przed Nibylandią trochę poszabrował po okrętach). Doszukiwanie się queercodingu u Haka uważam za doszukiwanie dorosłych po latach, ponieważ Hak jest bardziej oczytany i okrzesany od swej załogi, więc wiadomo że będzie nosić cywilizowanie (i było to zgodne z literackim oryginałem), pochodzi z XVIII w., gdy była tak moda męska i jak pisałem nie jest żadnym płaczkiem, a na pewno nie jest zniewieściały. Jak dla mnie Hak to wygląda jak Salvador Dali, którzy porzucił malarstwo na rzecz przestępczości.

* Przypomnę, że Hak na swej mapie Nibylandii prócz wioski Indian ma zaznaczoną dżunglę czarnoskórych ludożerców. I wolałbym nie wiedzieć, jak animatorzy by ICH przedstawili :D. Swoją drogą dziwne, że adaptacje Piotrusia Pana nie poruszyły wątku, że Indianie głównie zatarg mają z piratami i w książce/sztuce piraci przed porwaniem Zgubionych Chłopców wdali się w bitwę z Indianami i padło kilka trupów (chyba tylko Neverland z Rhysem Ifansem poruszyło ten aspekt). A Smee pyta się Haka, że od wysadzenia w powietrze bardziej ludzkie jest poderżnięcie gardła :D (i dla niego obcięcie dłoni to dziecinna igraszka).

Piotruś Pan: Wielki Powrót

Jak byłem mały to wyobrażałem sobie sequel (będący w tej samej stylistyce i z tą samą technologią) do Piotrusia Pana, w którym piraci porywają pana Darlinga i Piotruś, dzieci i pani Darling omawiają plan jak go ocalić. Cóż, byłem głupim dzieckiem :). Co do Wielkiego Powrotu było się na tym w kinie i nawet się jakoś podobało. Choć większe wspomnienia mam z grą komputerową o tym samym tytule (która mimo wspólnego tytułu ma zupełnie inną fabułę). W związku, że zrobiłem powtórkę jedynki, to przy okazji sequel się załapał. Cóż, jedynka ma szansę trafić do Film National Registry, dwójka niekoniecznie.

Widać, że jest jakiś wysiłek. Jak sequel 101 dalmatyńczyków też stara zachować niektóre elementy oryginału i ich nie wypacza. Bałem się, że Dzwoneczek przez stanie się symbolem disnejowskiej magii, straci osobowość i nie będzie morderczym babsztylem. I choć lekko pogładzili, to wróżka dalej nie lubi innych dziewczyn i cieszy się, jak Jane zamierza odejść z Nibylandii. Dzwoneczek jest podekscytowana, by syreny chcą wbić muszlę w plecy Jane i znienacka oblać :). Wciąż i w jednym momencie zrzuca Jane z wysokości, na co Piotruś wspólnie śmieje (kiedy za poprzednią próbę morderstwa Piotruś ją wygnał).

Doceniam twórców, że pokazali II wojnę światową w filmie dla małych dzieci. Wiem, że dawniej Disney nie miał oporów z ukazaniem WW2 (Bedknobs and Broomsticks), ale w 2002 roku? Gdy rozrywka dla dzieci robiła coraz bardziej wygładzona? Ale czuć, że więcej nie mogli pozwolić - podczas nalotu bombowego potomkini Nany musi mieć komediową ekspresję (gdy w jedynce w scenach poważnych Nana miała smutną minę), dom Wandy jest w całości mimo, że reszta Bloomsbury jest przeorana i nie ma aż takiego katalizatora, by Jane miała przyspieszony kurs dorastania. Może gdyby postać ojca zostałaby uśmiercona... choć z drugiej strony nawet dobrze, że oboje rodziców żyje, bo to też irytująca klisza w animacjach. Widać, że chcą uwzględnić Jane, że czuje się dzieckiem, ale wojna przeszkodziła. Gdy ona odbywa pierwszy lot z Piotrusiem Panem, to jest zachwycona. Lubię moment, gdy Wanda opowiada Danny'emu bajkę o Piotrusiu, a Jane niby niezainteresowana ukradkiem podsłuchuje.

Swoją drogą czy Wanda nie powinna przestać wierzyć w Piotrusia Pana? W jedynce ustanowiono, że wiara w niego to dziecięca domena, z której się wyrasta - pan Darling w dzieciństwie walczył dziarsko z nibylandzkimi piratami, by jako dorosły o tym zapomnieć i hurrdurrzyć jaki to Piotruś Pan to szkodliwe bzdury. Nawet pani Darling będąca bardziej liberalna też nie wierzyła w Piotrusia Pana - jej mina na wieść o cieniu to WTF, a potem stwierdza logicznie, że może po Bloomsbury grasuje jakiś Kuba Rozpruwacz. I pokazano, że Wanda zdecydowała się dorosnąć, gdyż Nibylandia okazała się rozczarowaniem, a Piotruś niedojrzałym gówniarzem. Nawet, gdy opuszczała Drzewo Wisielca, to nawet dała spokój z przekonaniem Piotrusia by udał się do Londynu na stałe, bo wiedziała że to walka z wiatrakami. Z kolei Zgubieni Chłopcy w jedynce faktycznie rozważali dorosnąć, a tutaj Piotruś Pan tak im wyprał mózgi, że na wspomnienie o dorosłości reagują obrzydzeniem.

I czepiając się scenariusza - też jakim cudem piraci wiedzą, gdzie jest dom Wendy? W jedynce nie byli w stanie odnaleźć kryjówki Zgubionych Chłopców, a także nie było żadnego z nich przy pokryciu ich okrętu wróżkowym pyłem. I jakim cudem ich okręt lata bez magicznego pyłu? Dzwoneczek była jedynym pixie w pobliżu, a ta raczej by dobrowolnie go nie dała. Poza tym Hak, ewidentnie pochodzący z XVIII wieku powinien zaskoczyć się na widok nowoczesnej maszynerii. Piraci znowu szukaja Zgubionych Chłopców, mimo że ci niczego się nie nauczyli i nie zmienili miejscówki (którą zdążyli wyremontować). Czemu Hak mający na wyciągnięcie ręki dzieciaków ich nie weźmie tylko bawi się w makiaweliczne plany? I Jane jako jednak mądra dziewczyna wierzy w oczywiste kłamstwa oczywistemu złolowi, który nie wziął ze sobą cebuli do produkcji łez.

Mam wrażenie, że twórcy mieli wytyczne "tu masz się wzruszać, tu masz się śmiać" i czułem się zmanipulowany. Kiedy oryginał robił to subtelniej. Jakby twórcy robili scenę, w której pan Darling wywala Nanę za drzwi byłaby robiona jak najbardziej ckliwie i z szantażem emocjonalnym. Oryginał zresztą był bardzo lekki i jedyna taka emocjonalna scena to jak Wanda śpiewa o matce (i wyszło to zgrabnie i naturalnie). Plus dalej naleciałości obecnych czasów - np. bardziej obleśny humor, jak Piotruś i Zgubieni chłopcy plują swe w dłonie - no dobra, to są ordynarne bachory i mogły na coś takiego wpaść. Wrzucili kultowe rozstanie/nieporozumienie w 3. akcie (swoją drogą Piotruś jest tutaj leszczem, bo dał się złapać w liny :P). I dają te cholerne piosenki w dwóch najbardziej emocjonalnych momentach, które wypadły by o niebo lepiej bez nich. I wzięli z tyłka motyw z powieści/sztuki, że wróżki umierają, gdy ktoś w nie nie wierzy, co uważam za zbytnie dramatyzowanie.

Z Haka zrobili cipę totalnie, gdy w jedynce był jednak groźnym oponentem i wcale nie była z niego taka łajza. A krokodyla się bał, bo miał związany z nim PTSD, a ośmiornicy nie ma powodu się obawiać (nawet jeśli ta chce go zeżreć) i dodali, że "boi się głowonogów". I czytałem, że oryginalnie miał być krokodyl, co by bardziej pasowało (krokodyl to nie Indianie. Nikt nie będzie robić protestów).

Wstawki CGI wytrącające z uwagi (m.in. mewy wybijają). I choć widać większy budżet, to dalej poziom DVD animacji i jakby od razu wyszedł na rynek domowy, nikt nie zauważył by różnicy. Dziś animacja się postarzała, gdy jedynka wciąż robi wrażenie nawet w tych scenach, gdy animacja też nie domaga. No i jak w 101 dalmatyńczykach 2 animacja jest zbyt gumowa i kreskówkowa, np. Jane nie po nieudanym locie spada na glebę zostawiając dziurę w kształcie jej obrysu ciała i dalej żyje. Uderzyły babole animacyjne, np. Wanda jako dziewczynka ma straszne krótkie nieproporcjonalne ręce. Nieirocznie pochwalę, że Nana-2 nie ma rzęsów, gdy jej matka miała takowe. 

Lepszy głos u Piotrusia Pana, ale z kolei gorzej z grą aktorską. Pochwalę głosy Zgubionych Chłopców, bo faktycznie dubbingują małe dzieci. Jeden żart od zawsze mnie bawił, gdy Piotruś mówi, by jego drużyna nie okazywała swych łez, to ta odchodzi w ustronne miejsce i zalewa się płaczem.

5/10 i mimo wszystko to wciąż jeden z solidniejszych sequeli Disneya.