Sporo wâZakładnikuâ psychologicznych nieprawdopodobieństw. Już sam punkt wyjścia scenariusza trąci fantastyką: oto płatny zabójca o ksywce Vincent (dla niekumatych: takie pseudo nosi killer grany przez Cruiseâa) wynajduje sobie na chybił-trafił szofera-taksówkarza (Jamie Foxx), któremu oferuje 600 kafli do ręki w zamian za całonocny kurs po mieście. Taksówkarz nie bez wahania, ale w końcu przystaje na tę lukratywną propozycję. Oczywiście Vincent zataja przed swoim szoferem rzeczywisty cel wycieczki â to chyba jasne. Od razu mówię: gdyby to mi ktoś zamachał przed nosem wachlarzem złożonym ze studolarówek, przyjąłbym podobną ofertę bez ociągania tudzież moralnych rozterek. Problem polega jednak na tym, że ja nie wierzę, by w realnym świecie zawodowy rzeźnik angażował pierwszego lepszego taksówkarza do pomocy przy robocie. Po co komplikować sobie życie? Po co kopać sześć grobów, skoro umowa obejmuje ledwie pięć? To po pierwsze. Druga âgłupotaâ dotyczy sposobu archiwizowania danych przez Vincenta, danych â co warto podkreślić czerwonym pisakiem â o niebagatelnym znaczeniu dla jego zleceniodawców. Zamiast trzymać informacje o swoich ofiarach w głowie, Vincent trzyma je na dysku twardym laptopa. No ludzie, wyobraźcie sobie: płacicie profesjonalnemu killerowi grubą kasę za to, by ten zlikwidował w jedną noc pięciu niewygodnych delikwentów, a on nie raczy nawet zapamiętać ich twarzy, nie mówiąc już o namiarach. Toż to istna bzdura! Pozostając w tych klimatach: niedorzecznością zalatuje też scena, w której taksówkarz porywa się na heroizm i zabiera Vincentowi komputer. Cruise gawędzi sobie z mamusią naszego usłużnego szofera (sceny szpitalne: trochę śmiechu, trochę łez, generalnie, do dupy jest) i jakby na moment zapomina o laptopie. Wtedy właśnie dzielny taksówkarzyna z chronicznym niedowładem woli wpada na genialny plan kradzieży komputera. Zamiary przekuwa w czyn â chwyta teczkę i spierdala po schodach na dach szpitala. Vincent oczywiście rzuca się w pogoń za niesfornym kierowcą. Czując na plecach oddech kata (co za zajebisty frazeologizm), szofer postanawia pozbyć się laptopa. Komputer ostatecznie ląduje na jezdni pod kołami ciężarówki.
Zahaczam w tym miejscu o kwestię nieprawdopodobieństwa psychologicznego bohaterów âZakładnikaâ. Powiem wam, co ja bym robił, gdybym siedział za kółkiem tej feralnej taksówki, a na tylnim siedzeniu wiózłbym największego rzeźnika w Ameryce. Szczałbym w gacie ze strachu â oto co bym robił. Nie przeszłoby mi przez myśl strugać bohatera i porywać płatnemu zabójcy laptopa. Skupiałbym się na dwu rzeczach: a) jak przeżyć do rana; b) jak nawiać. Ale cóż â jeśli decydujemy się na pomysł współpracy zabójcy z taksówkarzem, musimy się także liczyć z wszelkimi absurdami, które z tej współpracy wypływają.
O ile sceny szpitalne są, moim zdaniem, po prostu bzdurne i w ogóle nie psują do filmu, o tyle fragment, w którym Foxx podaje się za Vincenta i w asyście napakowanych kiziorów negocjuje odzyskanie utraconych danych, jest absolutnym szczytem niedorzeczności. Foxx daje tu popis swojego pseudoaktorstwa. Żaden tam z niego wybitny artysta. Fakt, że potrafi całkiem zgrabnie markować grę, nie znaczy, iż potrafi grać. Bliżej mu do cyrkowego mima niż prawdziwego aktora. To prawda, że chłopak miał trudne zadanie: sztuką jest wcielić się w postać zwykłego człowieka w niezwykłej sytuacji. W dodatku scenariusz nie ułatwiał mu pracy. No ale bez przesady â istnieją jakieś granice. Nawiasem, dobrze, że chociaż ten kolo, co pozuje na okrutnego i dowcipnego szefa mafii, wysyła za naszym taksówkarzem swoich przybocznych. Inaczej uznałbym całe towarzystwo za kompletnie poronione.
Ostatnie 15-20 minut filmu to nieprzerwane pasmo nokautującej głupoty. Mann â i to jest z mojej strony najcięższy zarzut pod jego adresem â otóż Mann zupełnie traci kontrolę nad postaciami Vincenta i Maxa. Wszystko, co dzieje się po scenie dachowania taksówki, jest, z góry przepraszam za ordynarne słownictwo, DO-WY-JE-BA-NIA. Max, widać, pozazdrościł wojskowej przeszłości Vincentowi i w jednej chwili z ofermowatego taksówkarza przemienia się w brawurowego komandosa. Metamorfoza nie omija również Vincenta â jemu przypada rola terminatora z toporkiem, który uczepia się mknącego metra niczym tania podróbka superbohatera. Jakim cudem Mann osiągnął taki poziom niezgodności psychologicznej swoich postaci, nie potrafię powiedzieć. Jest to szczególnie dziwne, gdy spojrzy się na maestrię, z jaką parę lat wcześniej poprowadził tandem Pacino â de Niro. Cuchnie tu hollywoodzkim zgniłym kompromisem. Nie chcę się wypowiadać w cudzym imieniu, ale założę się, że wielu z was podczas seansu czuło podskórnie to, co ja â rozczarowanie. Idealny climax powinien wyglądać następująco: Cruise finalizuje kontrakt, zabija taksówkarza, po czym opuszcza Los Angeles najbliższym samolotem, a panowie policjanci zachodzą w głowę, co się tak naprawdę wydarzyło w tę pamiętną noc w mieście Aniołów (to wymagałoby zupełnie innego poprowadzenia obu postaci â o dialogach za moment). Tymczasem rzeczywiste zakończenie masakruje schematyzmem: Foxx ratuje ukochaną panią prokurator, Vincent ginie z ręki Foxxa, Foxx i pani prokurator odchodzą. Co mogłoby ewentualnie âpolepszyćâ końcowe wrażenie? 1. Pani prokurator ucieka w szpilkach. Gdyby w pośpiechu zrzuciła buty i uciekała na bosaka, uznałbym to za ruch w dobrą stronę. A tak â sposób poruszania się kobiety wręcz razi nieporadnością. Aż się prosi, żeby zdjęła te przeklęte szpile. 2. Końcowe gadulstwo Cruiseâa. Po co, zapytam retorycznie, Vincent przywołuje swoją, skądinąd świetną kwestię o bezdomnym w metrze? Żeby durnym widzom uwypuklić analogię między jego historią z początku filmu, a tym, co aktualnie widzimy? Milcząca śmierć â to byłoby coś. A tak mamy kolejną rysę na już i tak porysowanym zakończeniu.
Ktoś powie, że się czepiam. Pierdole. W końcu to Michael Mann, jeden z moich ulubionych reżyserów, i w końcu to âZakładnikâ, jeden z najbardziej inspirujących obrazów, jakie widziałem w życiu. Muszę się czepiać. Gdy partacz odstawi fuszerkę, nie ma tematu. Dyskusja zaczyna się dopiero wtedy, gdy nawali prawdziwy mistrz. Ale żeby nie było, że film Manna to zupełna klapa, będę teraz chwalił.
Postać Vincenta (z wyjątkiem ostatnich kilkunastu minut) dosłownie rozwala. Vincent pod względem fizycznym pokrywa się w stu procentach z moimi filmowymi wyobrażeniami o płatnym zabójcy. Człowiek po czterdziestce, który karierę w służbach specjalnych porzuca na rzecz bardziej dochodowej posady w sektorze prywatnym. Z postacią graną przez Cruiseâa mogą konkurować jeszcze co najwyżej dwie, trzy osoby: Neil McCauley z âGorączkiâ, Codename 47 i arcymistrz skrytobójstwa â taffer Garrett. Włosy przyprószone siwizną, kilkudniowy zarost, ciemne szkła na nosie, skromny, schludny wygląd, ekonomiczne ruchy â Vincent to chodząca perfekcja. Zakochałem się w tej postaci od pierwszego wejrzenia. Gorzej natomiast z osobowością. Przy całym swym intelektualnym wyrachowaniu i niepospolitej charyzmie, Vincent przejawia niepokojącą skłonność do rozwlekłego filozofowania. Czasami gęba mu się nie zamyka. Po jakiego grzyba wdaje się w te tasiemcowe dysputy z żałosnym taksówkarzyną? Foxx zresztą wcale nie pozostaje w tyle â miejscami pyskuje i mędrkuje lepiej niż jego pasażer. Nie wiem, czy większą winę ponosi za to scenarzysta, który zezwala obu bohaterom na nadmierne gadulstwo, czy Mann, który przed przystąpieniem do zdjęć zaaplikował sobie zbyt dużą dawkę włoskiego kina moralnego niepokoju. Jakoś nie miałem ochoty wysłuchiwać tych wszystkich âżyciówekâ autorstwa panów Cruise'a i Foxxa, choć jednocześnie przyznaję, że parę linijek w ich wykonaniu to autentyczne perełki. Tak czy siak, uważam, że quasi-filozoficznej paplaniny jest ciut za wiele.
Co jeszcze in plus?
Mann nie wartościuje postawy Cruiseâa. Za każdym razem, gdy kochający ludzkość taksówkarz karci Vincenta za amoralność, ten momentalnie zbija jego argumenty, powołując się na własny kodeks etyczny. To jest dobre zagranie ze strony Manna. W przeciwnym wypadku â gdyby tyrady Foxxa wieńczyła cisza â taksówkarskie poglądy na temat moralności uzyskałby status niezachwianych.
Postać Feniga, tego policjanta z wydziału zabójstw â świetna rola. Bardzo podobała mi się scena odwiedzin w pokoju Ramona tuż po wizycie Vincenta: kapitalna muza w tle, doskonałe prowadzenie kamery. Przede wszystkim jednak w pamięci pozostaje moment zgonu gliniarza â nie spodziewałem się takiej akcji, bardzo niekonwencjonalne posunięcie, zwłaszcza w kontekście tego, co za chwilę nastąpi. Lubię, kiedy okazuje się, że nie ma na świecie kuloodpornych policjantów.
Krótko o dwóch najlepszych, według mnie, fragmentach filmu: masakrze w zaułku i sekwencji strzelaniny w klubie. Obydwa łączy megarzeźnicki styl działania Vincenta. Oglądałem je z takim skupieniem na twarzy, jakbym co najmniej śledził popisy Davida Blaineâa. To trzeba po prostu zobaczyć. Perfekcja, z jaką Vincent posługuje się bronią, budzi respekt. Dwa strzały w mostek, jeden w czoło. - âTy, ziomal, to moja teczka?â â âTak. A co? Chciałbyś ją odzyskać?â Bez komentarza. Z kolei napierdalanka w klubie to orgazmotron na najwyższych możliwych obrotach. Ściany wyłożone wielkimi futurystycznymi ekranami, z głośników ulatnia się âRady Steady Goâ Oakenfolda, przez gąszcz tańczących przedziera się Vincent z palcem na spuście (oskarowe ujęcie â panorama pionowa, widzimy zgrabne uda panienek, nagle kobitki rozstępują się, przepuszczając Vincenta), w drugim końcu sali, na ogromnej sofie, siedzi otyły śmierdziel, obstawiony gorylami. Dziwki skaczą po nim jak małe małpki. Krwawa jatka wisi w powietrzu. Ubóstwiam każdy detal tej sekwencji, choć tradycyjnie i tu zauważyłem pewne w sumie nieistotne potknięcie. Trochę prywaty. Niedziela to dla mnie dzień szczególny: wstaję wcześnie rano, coś koło 6:00, i idę z kumplami na małą âstrzelankęâ do lasu (ASG, plastikowe kulki, kolimatory, te klimaty). Strzelamy się do 15:00, po czym wracamy do domów. Zdarza się, że dołącza do nas dwóch gliniarzy. Z pozoru nic specjalnego: zwykłe krawężniki, w dni powszednie patrolują miasto w złomiastym radiowozie. Ale gdy zobaczyłem, jak jeden z nich obchodzi się z repliką Beretki, szczena mi opadła. I już nie chodzi o to, że gość potrafi przeładować broń z zamkniętymi oczami. To banał :) Koleś potrafi przeładować broń, prowadząc ostrzał z karabinu. Wspominam o tym, ponieważ Vincent nie posiadł tej elementarnej umiejętności, znanej harcerzom od wieków. Zwróćcie, proszę, uwagę: przeładowując magazynek, przez sekundę zerka na pistolet, a co za tym idzie â traci z oczu cel. Jako były komandos powinien wiedzieć, że to niedopuszczalna nonszalancja.
Kojota przebiegającego przez jezdnię zostawiłem sobie na koniec, bo to jest, pnie i panowie, Czysta Metafizyka. Mann w komentarzu do dwudyskowego wydania âZakładnikaâ dewaluuje znaczenie zwierzęcia: âW trakcie zdjęć widzieliśmy kilka kojotów. Chciałem uwiecznić jednego z nich na taśmie. Stąd to ujęcie.â Może tak było, może nie, nie wynikam. Dla mnie ta scena pozostanie najbardziej âodrealnionymâ kawałkiem filmu. Spojrzenie Cruiseâa, muzyka, kolor nieba, ślepia drapieżnika â wszystko tworzy spójną całość. Aż trudno uwierzyć, że zadziałał tu przypadek.
Zahaczam w tym miejscu o kwestię nieprawdopodobieństwa psychologicznego bohaterów âZakładnikaâ. Powiem wam, co ja bym robił, gdybym siedział za kółkiem tej feralnej taksówki, a na tylnim siedzeniu wiózłbym największego rzeźnika w Ameryce. Szczałbym w gacie ze strachu â oto co bym robił. Nie przeszłoby mi przez myśl strugać bohatera i porywać płatnemu zabójcy laptopa. Skupiałbym się na dwu rzeczach: a) jak przeżyć do rana; b) jak nawiać. Ale cóż â jeśli decydujemy się na pomysł współpracy zabójcy z taksówkarzem, musimy się także liczyć z wszelkimi absurdami, które z tej współpracy wypływają.
O ile sceny szpitalne są, moim zdaniem, po prostu bzdurne i w ogóle nie psują do filmu, o tyle fragment, w którym Foxx podaje się za Vincenta i w asyście napakowanych kiziorów negocjuje odzyskanie utraconych danych, jest absolutnym szczytem niedorzeczności. Foxx daje tu popis swojego pseudoaktorstwa. Żaden tam z niego wybitny artysta. Fakt, że potrafi całkiem zgrabnie markować grę, nie znaczy, iż potrafi grać. Bliżej mu do cyrkowego mima niż prawdziwego aktora. To prawda, że chłopak miał trudne zadanie: sztuką jest wcielić się w postać zwykłego człowieka w niezwykłej sytuacji. W dodatku scenariusz nie ułatwiał mu pracy. No ale bez przesady â istnieją jakieś granice. Nawiasem, dobrze, że chociaż ten kolo, co pozuje na okrutnego i dowcipnego szefa mafii, wysyła za naszym taksówkarzem swoich przybocznych. Inaczej uznałbym całe towarzystwo za kompletnie poronione.
Ostatnie 15-20 minut filmu to nieprzerwane pasmo nokautującej głupoty. Mann â i to jest z mojej strony najcięższy zarzut pod jego adresem â otóż Mann zupełnie traci kontrolę nad postaciami Vincenta i Maxa. Wszystko, co dzieje się po scenie dachowania taksówki, jest, z góry przepraszam za ordynarne słownictwo, DO-WY-JE-BA-NIA. Max, widać, pozazdrościł wojskowej przeszłości Vincentowi i w jednej chwili z ofermowatego taksówkarza przemienia się w brawurowego komandosa. Metamorfoza nie omija również Vincenta â jemu przypada rola terminatora z toporkiem, który uczepia się mknącego metra niczym tania podróbka superbohatera. Jakim cudem Mann osiągnął taki poziom niezgodności psychologicznej swoich postaci, nie potrafię powiedzieć. Jest to szczególnie dziwne, gdy spojrzy się na maestrię, z jaką parę lat wcześniej poprowadził tandem Pacino â de Niro. Cuchnie tu hollywoodzkim zgniłym kompromisem. Nie chcę się wypowiadać w cudzym imieniu, ale założę się, że wielu z was podczas seansu czuło podskórnie to, co ja â rozczarowanie. Idealny climax powinien wyglądać następująco: Cruise finalizuje kontrakt, zabija taksówkarza, po czym opuszcza Los Angeles najbliższym samolotem, a panowie policjanci zachodzą w głowę, co się tak naprawdę wydarzyło w tę pamiętną noc w mieście Aniołów (to wymagałoby zupełnie innego poprowadzenia obu postaci â o dialogach za moment). Tymczasem rzeczywiste zakończenie masakruje schematyzmem: Foxx ratuje ukochaną panią prokurator, Vincent ginie z ręki Foxxa, Foxx i pani prokurator odchodzą. Co mogłoby ewentualnie âpolepszyćâ końcowe wrażenie? 1. Pani prokurator ucieka w szpilkach. Gdyby w pośpiechu zrzuciła buty i uciekała na bosaka, uznałbym to za ruch w dobrą stronę. A tak â sposób poruszania się kobiety wręcz razi nieporadnością. Aż się prosi, żeby zdjęła te przeklęte szpile. 2. Końcowe gadulstwo Cruiseâa. Po co, zapytam retorycznie, Vincent przywołuje swoją, skądinąd świetną kwestię o bezdomnym w metrze? Żeby durnym widzom uwypuklić analogię między jego historią z początku filmu, a tym, co aktualnie widzimy? Milcząca śmierć â to byłoby coś. A tak mamy kolejną rysę na już i tak porysowanym zakończeniu.
Ktoś powie, że się czepiam. Pierdole. W końcu to Michael Mann, jeden z moich ulubionych reżyserów, i w końcu to âZakładnikâ, jeden z najbardziej inspirujących obrazów, jakie widziałem w życiu. Muszę się czepiać. Gdy partacz odstawi fuszerkę, nie ma tematu. Dyskusja zaczyna się dopiero wtedy, gdy nawali prawdziwy mistrz. Ale żeby nie było, że film Manna to zupełna klapa, będę teraz chwalił.
Postać Vincenta (z wyjątkiem ostatnich kilkunastu minut) dosłownie rozwala. Vincent pod względem fizycznym pokrywa się w stu procentach z moimi filmowymi wyobrażeniami o płatnym zabójcy. Człowiek po czterdziestce, który karierę w służbach specjalnych porzuca na rzecz bardziej dochodowej posady w sektorze prywatnym. Z postacią graną przez Cruiseâa mogą konkurować jeszcze co najwyżej dwie, trzy osoby: Neil McCauley z âGorączkiâ, Codename 47 i arcymistrz skrytobójstwa â taffer Garrett. Włosy przyprószone siwizną, kilkudniowy zarost, ciemne szkła na nosie, skromny, schludny wygląd, ekonomiczne ruchy â Vincent to chodząca perfekcja. Zakochałem się w tej postaci od pierwszego wejrzenia. Gorzej natomiast z osobowością. Przy całym swym intelektualnym wyrachowaniu i niepospolitej charyzmie, Vincent przejawia niepokojącą skłonność do rozwlekłego filozofowania. Czasami gęba mu się nie zamyka. Po jakiego grzyba wdaje się w te tasiemcowe dysputy z żałosnym taksówkarzyną? Foxx zresztą wcale nie pozostaje w tyle â miejscami pyskuje i mędrkuje lepiej niż jego pasażer. Nie wiem, czy większą winę ponosi za to scenarzysta, który zezwala obu bohaterom na nadmierne gadulstwo, czy Mann, który przed przystąpieniem do zdjęć zaaplikował sobie zbyt dużą dawkę włoskiego kina moralnego niepokoju. Jakoś nie miałem ochoty wysłuchiwać tych wszystkich âżyciówekâ autorstwa panów Cruise'a i Foxxa, choć jednocześnie przyznaję, że parę linijek w ich wykonaniu to autentyczne perełki. Tak czy siak, uważam, że quasi-filozoficznej paplaniny jest ciut za wiele.
Co jeszcze in plus?
Mann nie wartościuje postawy Cruiseâa. Za każdym razem, gdy kochający ludzkość taksówkarz karci Vincenta za amoralność, ten momentalnie zbija jego argumenty, powołując się na własny kodeks etyczny. To jest dobre zagranie ze strony Manna. W przeciwnym wypadku â gdyby tyrady Foxxa wieńczyła cisza â taksówkarskie poglądy na temat moralności uzyskałby status niezachwianych.
Postać Feniga, tego policjanta z wydziału zabójstw â świetna rola. Bardzo podobała mi się scena odwiedzin w pokoju Ramona tuż po wizycie Vincenta: kapitalna muza w tle, doskonałe prowadzenie kamery. Przede wszystkim jednak w pamięci pozostaje moment zgonu gliniarza â nie spodziewałem się takiej akcji, bardzo niekonwencjonalne posunięcie, zwłaszcza w kontekście tego, co za chwilę nastąpi. Lubię, kiedy okazuje się, że nie ma na świecie kuloodpornych policjantów.
Krótko o dwóch najlepszych, według mnie, fragmentach filmu: masakrze w zaułku i sekwencji strzelaniny w klubie. Obydwa łączy megarzeźnicki styl działania Vincenta. Oglądałem je z takim skupieniem na twarzy, jakbym co najmniej śledził popisy Davida Blaineâa. To trzeba po prostu zobaczyć. Perfekcja, z jaką Vincent posługuje się bronią, budzi respekt. Dwa strzały w mostek, jeden w czoło. - âTy, ziomal, to moja teczka?â â âTak. A co? Chciałbyś ją odzyskać?â Bez komentarza. Z kolei napierdalanka w klubie to orgazmotron na najwyższych możliwych obrotach. Ściany wyłożone wielkimi futurystycznymi ekranami, z głośników ulatnia się âRady Steady Goâ Oakenfolda, przez gąszcz tańczących przedziera się Vincent z palcem na spuście (oskarowe ujęcie â panorama pionowa, widzimy zgrabne uda panienek, nagle kobitki rozstępują się, przepuszczając Vincenta), w drugim końcu sali, na ogromnej sofie, siedzi otyły śmierdziel, obstawiony gorylami. Dziwki skaczą po nim jak małe małpki. Krwawa jatka wisi w powietrzu. Ubóstwiam każdy detal tej sekwencji, choć tradycyjnie i tu zauważyłem pewne w sumie nieistotne potknięcie. Trochę prywaty. Niedziela to dla mnie dzień szczególny: wstaję wcześnie rano, coś koło 6:00, i idę z kumplami na małą âstrzelankęâ do lasu (ASG, plastikowe kulki, kolimatory, te klimaty). Strzelamy się do 15:00, po czym wracamy do domów. Zdarza się, że dołącza do nas dwóch gliniarzy. Z pozoru nic specjalnego: zwykłe krawężniki, w dni powszednie patrolują miasto w złomiastym radiowozie. Ale gdy zobaczyłem, jak jeden z nich obchodzi się z repliką Beretki, szczena mi opadła. I już nie chodzi o to, że gość potrafi przeładować broń z zamkniętymi oczami. To banał :) Koleś potrafi przeładować broń, prowadząc ostrzał z karabinu. Wspominam o tym, ponieważ Vincent nie posiadł tej elementarnej umiejętności, znanej harcerzom od wieków. Zwróćcie, proszę, uwagę: przeładowując magazynek, przez sekundę zerka na pistolet, a co za tym idzie â traci z oczu cel. Jako były komandos powinien wiedzieć, że to niedopuszczalna nonszalancja.
Kojota przebiegającego przez jezdnię zostawiłem sobie na koniec, bo to jest, pnie i panowie, Czysta Metafizyka. Mann w komentarzu do dwudyskowego wydania âZakładnikaâ dewaluuje znaczenie zwierzęcia: âW trakcie zdjęć widzieliśmy kilka kojotów. Chciałem uwiecznić jednego z nich na taśmie. Stąd to ujęcie.â Może tak było, może nie, nie wynikam. Dla mnie ta scena pozostanie najbardziej âodrealnionymâ kawałkiem filmu. Spojrzenie Cruiseâa, muzyka, kolor nieba, ślepia drapieżnika â wszystko tworzy spójną całość. Aż trudno uwierzyć, że zadziałał tu przypadek.
05-12-2006, 23:00 (Ten post był ostatnio modyfikowany: 16-01-2016, 17:36 przez Mierzwiak.)
hock: Musze kupic to wydanie. 
